Otwarte dane badawcze

C
zym są dane badawcze? Dane badawcze to wszelkie dane, które zostały zebrane, zaobserwowane bądź stworzone podczas procesu badawczego mającego na celu otrzymanie oryginalnych wyników naukowych. W zależności od tego, w jaki sposób lub w jakich celach powstały, możemy wyróżnić m.in. dane eksperymentalne, obserwacyjne, symulacyjne, kompilacyjne czy też dane referencyjne.

Korzyści płynące z udostępniania danych badawczych:

  • lepsza komunikacja i wymiana informacji pomiędzy specjalistami reprezentującymi różne dyscypliny nauki;
  • wzrost liczby cytowań zarówno samych danych, jak i publikacji na nich opartych;
  • możliwość przeprowadzania analiz na podstawie unikalnych danych, których nie można ponownie zebrać;
  • możliwość oceny rzetelności prowadzonych badań;
  • możliwość wykorzystania istniejących zasobów i obniżenia kosztów badań

FAIR – zasady udostępniania danych
Findable – możliwe do odnalezienia (łatwo wyszukiwane i znajdowane)
Accessible – dostępne (np. w repozytorium danych)
Interoperable – interoperacyjne (opisane w odpowiednim standardzie oraz z zastosowaniem prawidłowej metodologii)
Reusable – możliwe do ponownego użycia (udostępnione do wielokrotnego użycia na odpowiedniej licencji) 

Plan zarządzania danymi badawczymi – Data Management Plan (DMP)
W ramach realizacja polityki Open Access agencje finansujące badania naukowe, instytucje zatrudniające naukowców oraz sami naukowcy mają chęć i potrzebę oceny jakości oraz wpływu wyników badań naukowych. Umieszczanie pełnych tekstów artykułów w otwartym dostępie zwiększa ich widoczność, a także ułatwia i przyśpiesza komunikację naukową oraz współpracę pomiędzy badaczami.Instytucje i programy finansujące badania naukowe coraz częściej wymagają od naukowców przedstawienia DMP na etapie składania i oceny wniosków grantowych. Narodowe Centrum Nauki wprowadziło obowiązek dołączania planu zarządzania danymi badawczymi do wniosku o finansowanie projektu. Plan ten jest uzupełniany na etapie składania raportu końcowego i oceniany po zakończeniu realizacji projektu.

Naukowcy pracujący w Polsce mają możliwość przechowywania i udostępniania danych w repozytoriach indeksujących dane badawcze:

  • RepOD (nowe okno) – repozytorium Otwartych Danych opracowane przez ICM UW. W ramach działań Platformy Otwartej Nauki archiwizuje i udostępnia wszystkie dane wytworzone, zebrane i opracowane na potrzeby badań naukowych. Przeznaczone dla tzw. małych danych.
  • Zenodo (nowe okno) – międzynarodowe repozytorium danych badawczych. Umożliwia naukowcom ze wszystkich obszarów wiedzy proste archiwizowanie i dzielenie się opracowanymi przez siebie danymi badawczymi. Przeznaczone dla tzw. małych danych. Opracowane dzięki inicjatywie OpenAIRE i CERN.
  • Repozytoria danych badawczych NIH (nowe okno) – amerykański National Institutes of Health współtworzy i promuje wiele specjalistycznych repozytoriów danych badawczych, spośród których wiele udostępnia tzw. duże dane zebrane w ramach konkretnych projektów. Na stronie NIH znajduje się tabela opisująca poszczególne repozytoria, informująca o ich stopniu otwartości i procedurach umieszczania w nich danych.
  • Mendeley (nowe okno) – wydawnictwo Elsevier, obok rozwijania menedżera bibliografii i portalu społecznościowego Mendeley, umożliwia swoim użytkownikom archiwizowanie i dalsze udostępnianie ich własnych danych badawczych. Moderowane dane zostają opatrzone stosownymi metadanymi oraz nadawany jest im numer DOI. Repozytorium przeznaczone jest dla tzw. małych danych.
  • MOST DANYCH (nowe okno) – przedsięwzięcie, w ramach którego na Politechnice Gdańskiej utworzone zostanie instytucjonalne repozytorium otwartych danych badawczych, które służyć będzie nie tylko PG, ale także konsorcjantom: Uniwersytetowi Gdańskiemu oraz Gdańskiemu Uniwersytetowi Medycznemu. Możliwe będzie rozszerzenie dostępu do platformy na inne uczelnie w regionie i kraju.

Bazy indeksujące repozytoria:

  • OpenDOAR (nowe okno) – międzynarodowa baza indeksująca biblioteki cyfrowe, repozytoria instytucjonalne i repozytoria danych badawczych. Baza umożliwia wyszukiwanie samych repozytoriów, jak i przeszukiwanie ich zasobów.
  • Re3data (nowe okno) – prowadzona przez German Research Fundation międzynarodowa baza indeksuje repozytoria danych badawczych. Umożliwia wyszukiwanie repozytoriów według dziedziny wiedzy oraz kraju, w którym dane repozytorium jest prowadzone.

Co powinien zawierać Data Management Plan?

  • ocenę danych już dostępnych, opis braków i potrzeb;
  • opis sposobu gromadzenia danych (np. poprzez ankietę, instrument badawczy) i ich rodzaju (np. dane eksperymentalne lub obserwacyjne);
  • dokumentację i standardy opisu danych (metadane);
  • informacje o tym, kto będzie właścicielem praw autorskich i praw własności intelektualnej danych, a także kto będzie odpowiedzialny za zarządzanie nimi;
  • wymogi i procedury związane z aspektami etycznymi pozyskiwanych danych;
  • opis procedur zapewniających kontrolę jakości danych (wraz z podziałem obowiązków i czynności związanych z nadzorowaniem i kontrolą poprawności danych);
  • plan dotyczący dostępu do danych oraz dzielenia się nimi (należy określić, na jakiej licencji dane będą dostępne);
  • krótko- oraz długoterminową strategię przechowywania i ochrony danych;
  • informacje, jakie środki będą potrzebne do wcielenia DMP.

Zobacz:
wytyczne dla wnioskodawców do uzupełnienia PLANU ZARZĄDZANIA DANYMI w projekcie badawczym (PDF)
https://www.ncn.gov.pl/sites/default/files/pliki/regulaminy/wytyczne_zarzadzanie_danymi.pdf
Przykłady planów zarządzania danymi w innych konkursach grantowych (nowe okno)
Otwarte dane badawcze w projektach naukowych na przykładzie Narodowego Centrum Nauki – prezentacja mgr Magdaleny Szuflity-Żurawskiej (PDF)
(
https://www.biblos.pk.edu.pl/uploades/Naukowiec%20w%20sieci/Plan%20zarz%C4%85dzania%20danymi%20badawczymi/ORD_NCN.pdf )

 Do ustawowych zadań Narodowego Centrum Nauki należy finansowanie badań podstawowych. Realizując te zadania, Narodowe Centrum Nauki ogłasza konkursy na finansowanie projektów badawczych.

Aktualnie otwarte konkursy
Najbliższe konkursy
INFORMACJA TELEFONICZNA UDZIELANA JEST W GODZINACH 8:30 – 12:30
Czytaj więcej...

Dane podmiotu/jednostki niezbędne do kompletnego wypełniania wniosku o finansowanie projektu badawczego finansowanego ze środków NCN

Wszystkie poniższe dane są wymagane na etapie przygotowywania wniosku w systemie OSF – w części Wnioskodawca oraz w przypadku podmiotu złożonego (tj. konsorcjum naukowego, sieci naukowej, centrum naukowo-przemysłowego, centrum naukowego Polskiej Akademii Nauk, centrum naukowego uczelni) dodatkowo w części Partnerzy.

W pkt. 1-10 należy wpisać poprawne dane. W pkt. od 11 do 19 należy wybrać właściwą opcję z listy i postawić przy niej znak „x” w okienku z prawej strony tabeli.

Czytaj więcej...
Akty prawne:
1.   Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.
2. Zarządzenie Nr 13/2019 Rektora Akademii Wychowania Fizycznego im. Bronisława Czecha w Krakowie z dnia 16 maja 2019 roku w sprawie kryteriów i trybu przyznawania środków na finansowanie badań statutowych oraz środków finansowych na utrzymanie potencjału badawczego.

Dysponentami środków na finansowanie badań naukowych w ramach wydzielonych z subwencji i przyznanych na podstawie Zarządzenia Rektora środków finansowych na badania statutowe i na utrzymanie potencjału naukowego są Dziekani Wydziałów Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie.
Ze środków na działalność statutową – utrzymanie potencjału badawczego – mogą być finansowane jedynie koszty przedsięwzięć mających bezpośredni związek z realizowanym tematem, warunkujące wykonanie zatwierdzonych zadań badawczych objętych planem zadaniowo-finansowym jednostki, zgłoszone we wniosku o dofinansowanie:
  • działań niezbędnych do rozwoju specjalności naukowych lub kierunków badawczych oraz rozwoju kadry naukowej, w tym badania naukowe lub prace rozwojowe ujęte w planie finansowym jednostek naukowych (literatura naukowa krajowa i zagraniczna, e-booki, normy, szkolenia dotyczące obsługi sprzętu badawczego, opłaty licencyjne, abonamenty za użytkowanie programów komputerowych, usługi obce – świadczone przez podmioty zewnętrzne, krajowe i zagraniczne podróże służbowe, w tym: opłaty konferencyjne, koszty podróży, diety i inne związane z wyjazdem),
  • utrzymania infrastruktury badawczej, w tym bibliotek i archiwów (import czasopism, łączność komputerowa, materiały eksploatacyjne i laboratoryjne, odczynniki oraz inne materiały niezbędne do realizacji tematu, amortyzacja środków trwałych),
  • zatrudnienia niezbędnej kadry naukowej i inżynieryjno-technicznej (wynagrodzenia z bezosobowego funduszu płac wraz z pochodnymi),
  • zakupu lub wytworzenia aparatury naukowo-badawczej, związanej z realizacją zadań, o których mowa w pkt 1), niestanowiącej dużej infrastruktury badawczej (zakup aparatury naukowo-badawczej, warunkującej wykonanie zadań objętych planem, doposażenie, części zamienne do aparatury znajdującej się w jednostce, wykorzystywanej do zadań badawczych objętych peryferyjnym, planem, zakup komputerów wraz z niezbędnym oprogramowaniem i sprzętem jeśli stanowią część stanowiska badawczego służącego do realizacji zadań badawczych).
Wniosek o finansowanie tematu lub zadania badawczego może złożyć w terminie ustalonym przez Dziekana:
  • nauczyciel akademicki ze stopniem doktora - za zgodą Dyrektora/Kierownika Instytutu/Katedry/Zakładu lub nauczyciel akademicki ze stopniem dr habilitowanego oraz z tytułem profesora,
  • Kierownik Zakładu.
Wnioski opracowane zgodnie z wymogami pracy naukowej składa się do Działu Nauki i Wydawnictw.
Wniosek powinien zawierać w szczególności:
  • opis merytoryczny, w tym streszczenie, cel badań, materiał badany, metody badawcze, program wykorzystania wyników w praktyce,
  • uzasadnienie podjęcia nowych zadań badawczych lub uzasadnienie kontynuacji prowadzonych badań,
  • harmonogram wykonania badań,
  • plan finansowy (ramowy) dotyczący całkowitych kosztów projektu nie przekraczający 25 000 zł,
  • wykaz wykonawców z podaniem stopnia/tytułu naukowego i afiliacji
    w Zakładzie/Katedrze/Instytucie. Jeżeli wykonawcą jest pracownik innej uczelni, podać jej nazwę i zasady współpracy.
Łączny okres realizacji badań nie może być dłuższy niż 2 lata.
Do oceny wniosków o przyznanie środków finansowych na badania naukowe Dziekani powołują recenzentów wniosków.
Do oceny dopuszcza się wyłącznie wnioski, które spełniają wymogi określone w powyższych punktach.

Za podstawowe kryterium oceny i kwalifikacji do finansowania wniosku przyjęto odpowiednio do charakteru tematu:
  • wartość merytoryczną,
  • zasadność wykonania,
  • możliwość i realność wykorzystania wyników w praktyce,
  • uzasadnienie nakładów finansowych.
Merytoryczna ocena wniosku dokonywana jest przez recenzentów za pomocą Kwestionariusza oceny wniosku.
Wzór wniosku dostępny jest na stronie Działu Nauki i Wydawnictw.
Przydział środków finansowych dokonywany jest w terminie do 30 dni od dnia otrzymania decyzji Rektora o przyznaniu środków finansowych na tzw. działalność statutową.
Dziekani mają prawo przyznać finansowanie projektu zakwalifikowanego do realizacji, w kwocie innej w stosunku do wnioskowanej w zależności od posiadanych środków.
Środki finansowe przyznawane są na 1 rok realizacji badań, kierownik projektu może złożyć wniosek o kontynuację realizacji i finansowania projektu, nie dłużej jednak niż przez 2 lata od dnia rozpoczęcia realizacji badań.
Uruchomienie środków następuje niezwłocznie po wydzieleniu i przyznaniu środków pochodzących z subwencji na podstawie Zarządzenia Rektora oraz po przekazaniu wnioskodawcom decyzji Dziekana o przyznaniu finansowania.
Środki finansowe przyznane na realizację tematu nie mogę być wydatkowane na inne cele niż określone we wniosku.
Zmiana terminu zakończenia realizacji projektu oraz zmiany merytoryczne, metodyczne lub finansowe w realizowanym wniosku, które wynikły w trakcie realizacji projektu winny być zgłoszone na piśmie do Dziekana.
Środki finansowe niewykorzystane lub wykorzystane niezgodnie z umową podlegają zwrotowi w terminie 2 tygodni od dnia przekazania sprawozdania.
Dziekani mają prawo do kontroli przebiegu wykonywania prac badawczych, sposobu wydatkowania przyznanych na ten cel środków finansowych w całym okresie realizacji. Stwierdzenie nieprawidłowości w realizacji projektów lub w gospodarowaniu środkami finansowymi powoduje wstrzymanie płatności.

Kierownicy projektów składają raporty roczne oraz końcowe do Dziekana, do 31 stycznia roku następnego po przyznaniu środków finansowych.

Raporty roczne oraz końcowe z realizacji badań w ramach dotacji na utrzymanie potencjału badawczego podlegają merytorycznej ocenie przez Dziekanów. Ocenie podlega w szczególności:
  • realizacja celu badań, weryfikacja hipotez, znaczenia uzyskanych wyników, sposobu upowszechnienia wyników,
  • prawidłowość wykorzystania środków finansowych,
  • zgodność poniesionych wydatków z planem finansowym i harmonogramem.
Merytorycznym efektem końcowym realizowanych badań jest publikacja naukowa, którą należy przedstawić Dziekanowi w terminie 18 miesięcy od zakończenia projektu.
Niezłożenie sprawozdania oraz niewywiązanie się z publikacji wyników badań w określonych wyżej terminach spowoduje utratę starania się o finansowanie nowego projektu badawczego.
 
Kierownicy tematów otrzymujący dotację zobowiązani są do:
  • nadzorowania terminowej i zgodnej z zasadami pracy naukowej realizacji zadań badawczych,
  • prawidłowego, efektywnego i zgodnego z przeznaczeniem wykorzystywania otrzymanych środków finansowych,
  • przestrzegania dyscypliny finansowej,
  • składania raportu rocznego z działalności statutowej, zawierającego rozliczenie finansowe tej działalności.
W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości wykonawca może być pozbawiony dotacji oraz zobowiązany do zwrotu przyznanych środków.
Dziekani sprawują nadzór oraz kontrolę merytoryczną i finansową nad sposobem wykorzystania przyznanych środków.
Do dyspozycji Dziekana Wydziału w ramach rezerwy na nieprzewidziane okoliczności, pozostaje maksymalnie do 5% środków dotacji.

Finansowanie badań służących rozwojowi młodych naukowców oraz uczestników studiów doktoranckich.

Akty prawne:
1. Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
2. Zarządzenie Nr 12/2019 Rektora Akademii Wychowania Fizycznego im. Bronisława Czecha w Krakowie z dnia 16 maja 2019 roku w sprawie zasad przyznawania środków na finansowanie badań naukowych młodych naukowców oraz doktorantów.

Środki wydzielone z subwencji przyznawane są młodym naukowcom - do 35 roku życia, którzy są pracownikami badawczymi lub badawczo-dydaktycznymi wydziałów AWF Kraków lub studentami studiów doktoranckich/szkoły doktorskiej. Ze środków pochodzących z subwencji, wydzielonych na badania młodych naukowców i doktorantów mogą być realizowane wydatki na:

  • wynagrodzenia w przypadku, gdy prace niezbędne dla realizacji zaplanowanych zadań ze względu na ich specyfikę, nie mogą być wykonane przez pracowników zatrudnionych na etatach w jednostce,
  • koszty współpracy z zagranicą (wyjazdy osób korzystających z dotacji),
  • finansowanie udziału w konferencjach/szkoleniach tematycznie związanych
    z zakresem badań,
  • dofinansowanie druku publikacji naukowych,
  • finansowanie usług niezbędnych dla wykonania zadań badawczych (w tym wydawniczych),
  • finansowanie usług kserograficznych zleconych poza AWF Kraków
    (w przypadku uzasadnionego braku możliwości wykonania ich na Uczelni),
  • zakup książek,
  • zakup aparatury naukowo-badawczej, związanej z realizacją zadań badawczych, nie stanowiącej dużej infrastruktury badawczej.
  • zakupy niezbędne dla wykonania zadań badawczych.

Środki przekazywane wydziałom na prowadzenie badań naukowych lub prac rozwojowych oraz zadań z nimi związanych służących rozwojowi naukowemu młodych naukowców oraz uczestników studiów doktoranckich/szkoły doktorskiej, są przyznawane przez Dziekanów w trybie wewnętrznym.Ogłoszenie o konkursie wraz z obowiązującymi w danym roku terminami, publikowane jest na stornie internetowej Działu Nauki i Wydawnictw.Środki przyznawane są na pisemny wniosek złożony przez pracownika/doktoranta w terminie określonym w ogłoszeniu o naborze wniosków.Wzór wniosku dostępny jest na stronie Działu Nauki i Wydawnictw.Wniosek o przyznanie środków może być złożony indywidualnie przez jedną osobę lub przez grupę pracowników lub/i doktorantów realizujących wspólny projekt badawczy.Plan finansowy (ramowy) dotyczący całkowitych kosztów projektu nie może przekraczać 15.000,00 zł.Do oceny wniosków o przyznanie środków na badania naukowe, o których mowa w § 5 ust. 1., Dziekani powołują recenzentów wniosków o finansowanie prac naukowych młodych naukowców.Merytoryczna ocena wniosku dokonywana jest na podstawie „Kwestionariusza recenzji projektu badawczego "Za podstawowe kryterium oceny i kwalifikacji do finansowania wniosku przyjęto odpowiednio do charakteru tematu:

  • wartość merytoryczną,
  • zasadność wykonania,
  • możliwość i realność wykorzystania wyników w praktyce,
  • uzasadnienie nakładów finansowych.

Ocena złożonych wniosków dokonana jest w terminie 14 dni roboczych od dnia otrzymania decyzji Rektora AWF w Krakowie o wysokości przyznanych środków celowych  na prowadzenie badań naukowych lub prac rozwojowych oraz zadań z nimi związanych, służących rozwojowi naukowemu młodych naukowców oraz uczestników studiów doktoranckich/szkoły doktorskiej.Po zakończeniu oceny merytorycznej przez recenzentów zgłoszonych wniosków, Dziekani decydują o wysokości dofinansowania do projektów zakwalifikowanych do realizacji.Liczba projektów przyjętych do finansowania i ich wartość uzależniona będzie od wysokości środków finansowych przyznanych przez Rektora AWF na finansowanie badań naukowych dla młodych naukowców i doktorantów.Dziekani mają prawo przyznać finansowanie projektu zakwalifikowanego do realizacji, w kwocie innej (wyższej lub niższej) w stosunku do wnioskowanej w zależności od posiadanych środków oraz wartości merytorycznej projektu.Przydział środków finansowych dokonywany jest w terminie do 30 dni od dnia otrzymania informacji Rektora o przyznaniu środków finansowych na finansowanie badań naukowych dla młodych naukowców i doktorantów.Środki finansowe przyznawane są na 1 rok realizacji badań, kierownik projektu może złożyć wniosek o kontynuację realizacji i finansowania projektu, nie dłużej jednak niż przez 2 lata od dnia rozpoczęcia realizacji badań.Uruchomienie środków następuje niezwłocznie po przekazaniu wnioskodawcom decyzji Dziekana o przyznaniu finansowania.Środki finansowe przyznane na realizację tematu nie mogę być wydatkowane na inne cele niż określone we wniosku.W przypadku konieczności przesunięcia wydatkowania części środków na rok następny, konieczne jest złożeniu podania do Dziekana o przyznanie możliwości wydatkowania pozostałej kwoty, wraz z dołączonym kosztorysem i uzasadnieniem.Dokończenie wydatkowania środków w roku następnym możliwe jest po przedstawieniu sprawozdania z dotychczasowych wydatków (na dzień 30 listopada w roku przyznania). Osoba której przyznano środki zobowiązana jest w okresie do 31 stycznia roku następnego po przyznaniu środków złożyć sprawozdanie finansowe z wydatkowania środków oraz ogólne merytoryczne z przebiegu prac badawczych zaakceptowane przez Dziekana.Efektem końcowym merytorycznym realizowanych badań powinna być publikacja naukowa lub rozprawa doktorska, którą należy przedstawić Dziekanowi nie później niż 18 miesięcy po zakończeniu projektu.Niezłożenie sprawozdania oraz niewywiązanie się z opublikowania badań w określonym wyżej terminie spowoduje utratę prawa ubiegania się o pomoc w następnych latach.W przypadku rezygnacji wnioskodawcy z przyznanych środków, kwota niewykorzystanych środków zostaje rozdysponowana w drodze dodatkowego konkursu ogłaszanego przez Dziekanów.Ostateczny podział środków w danym roku kalendarzowym i decyzje o przyznanych kwotach zatwierdzają Dziekani.Dziekani sprawują nadzór oraz kontrolę merytoryczną i finansową nad sposobem wykorzystania przyznanych środków.

Podkategorie